De Universiteit van Nederland Podcast

Dit is de tweede aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️. Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a PFAS zijn 'eeuwige chemicaliën': ze breken nauwelijks af en zijn slecht voor mens en milieu. Maar wat als champignons ze gewoon kunnen opruimen? In deze aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met microbioloog Brigitte van Brenk over champignonsubstraat: afval van de champignonkweker dat vervuild water en grond mogelijk kan schoonmaken. Hoe werkt dat? En waarom rent Brigitte op vrijdagavond terug naar het lab? Luister mee! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Software zit overal in: in je elektrische tandenborstel, je auto, de trein, een pacemaker. Maar wat als die software iets gaat doen wat je niet wilt? In deze aflevering vertelt hoogleraar informatica Jan Friso Groote (TU Eindhoven) over verborgen functies in software waarmee de fabrikant een apparaat op afstand of op een vooraf bepaald moment anders kan laten werken, of helemaal kan uitschakelen. Je hoort over treinen die na onderhoud bij een concurrent niet meer willen rijden en auto’s die op slinkse wijze emissietesten omzeilen. Maar ook over de gevaren als zulke technieken op grotere schaal worden ingezet, bijvoorbeeld bij conflicten tussen landen. Én wat we kunnen doen om onszelf daartegen te beschermen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zwarte gaten blijven een mysterie in ons heelal: van hoe ze ontstaan tot wat er in zit. Sterrenkundige Daniëlle Pieterse is vooral geïnteresseerd in de allereerste seconde van de vorming, na een botsing van twee sterren. In die ‘geboortekamer’ van zwarte gaten, ligt een schat aan informatie verborgen die tot nu toe onbereikbaar bleef. Maar met nieuwe methoden en de hulp van mensen over de hele wereld, hoopt Daniëlle te voorspellen waar het volgende zwarte gat gaat ontstaan, om zo voor het eerst mee te kijken. De link naar de Black Hole Finder app: https://www.blackholefinder.org/ Het onderzoek over de vorming van zwarte gaten is een project van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA). De NWA maakt onderzoek mogelijk waarin wetenschappers samenwerken met maatschappelijke partijen. Dit leidt tot kennis die de wetenschap zonder hulp van de maatschappij niet had kunnen krijgen. Lees er meer over op hun website ► https://www.nationalewetenschapsagenda.nl 0:00 De geboorte van een zwart gat 0:33 Hoe kun jij helpen een…

Dit is de allereerste aflevering van onze NIEUWE SERIE: Atomen Enzo ⚛️. Meer afleveringen hoor je hier: https://open.spotify.com/show/6V5u9TBNBoVP0LnImbiFsL?si=f66b93bc934e493a Net als wij doen apen dingen die nergens toe leiden. Bijvoorbeeld: grassprietjes in hun oren steken, soms uren per dag. In deze eerste aflevering van Atomen Enzo gaat Florian Helinski in gesprek met primatenonderzoeker Edwin van Leeuwen over het ogenschijnlijk nutteloze gedrag van chimpansees. Waarom begon één aap ermee, en waarom deed de rest van de groep ineens mee? En is nutteloos gedrag misschien toch ergens goed voor? Luister mee! In de serie Atomen Enzo duik je in hét epicentrum van betabreinen (Universiteit Utrecht). Daar werkt één man die daar niks te zoeken heeft. Florian Helinski is een Alfaman, op zoek naar antwoorden in een Bètawereld. Natuur en scheikunde liet hij op de middelbare school zo snel mogelijk vallen. Op zijn eindlijst prijkte een 4 voor het verplichte vak wiskunde. Had hij er misschien meer uit kunnen halen?…

Zeeseks: terwijl jij lekker op het water ronddobbert, maken zeedieren er onder water een wild feestje van. In deze aflevering duik je met paleontoloog Yanell Braumuller (Universiteit Leiden) naar het allerdiepste punt van de zee. Onderweg leer je over zwangere mannetjesvissen, orgies van zeepokken, wormen die zwaardvechten met hun penis en een diepzeevis die letterlijk zijn hoofd verliest voor de liefde. Wat de wetenschap daaraan heeft, hoor je in deze aflevering! Meer verrassende biologie, verteld door Yanell? Bekijk hier onze andere video’s: Waarom hebben we nog schaam-, oksel- en hoofdhaar? En nog vijf andere vragen over evolutie! https://youtu.be/aujQYlQiniI?si=KowZZ7-6udJGExT4 Hoor jij bij de 20% met dit evolutionaire kenmerk? https://youtu.be/pmBff4iLqXc?si=Hmu2YvXrpqR5yiKd See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is het normaal dat je je na de dood van een dierbare niet per se verdrietig voelt? Kun je eigenlijk ziek worden van rouw? En rouwden mensen vroeger anders dan nu? In deze aflevering beantwoordt rouwprofessor Lonneke Lenferink (Universiteit Twente/Rijksuniversiteit Groningen) vijf van jullie gestelde vragen over rouw. Of het nu gaat over hoe je iemand het beste kunt steunen die rouwt, of je ook om iets anders dan een persoon kunt rouwen, of hoe kinderen anders rouwen dan volwassenen: na deze video begrijp jij een stuk beter wat rouw eigenlijk met je doet. Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lonneke nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Meer weten? Luister onze eerdere podcast met Lonneke Lenferink: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/rouwen-zonder-huilen-heel-normaal-dit-is-waarom *Meer wetenschap?* Schrijf je in voor onze nieuwsbrief:…

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast bespreekt voedingskundige Marianne Gelijnsen de impact van onze nationale zoutobsessie op de volksgezondheid. Wereldwijd vallen er jaarlijks 1,65 miljoen doden door een te hoge zoutinname, voornamelijk als gevolg van hart- en vaatziekten. De discussie belicht de chemische werking van natrium, de rol van de nieren en het belang van kalium bij het reguleren van de bloeddruk. De aflevering onderzoekt hoe de voedingsindustrie bijdraagt aan een hoge zoutinname via bewerkte producten zoals brood, kaas en kant-en-klaarmaaltijden. Daarnaast worden mogelijke oplossingen besproken, variërend van het gebruik van kaliumzout door fabrikanten tot praktische kooktips voor consumenten, zoals het gebruik van umami-smaakmakers en het pas aan tafel zouten van voedsel.

In deze aflevering van Universiteit van Nederland onderzoekt wiskundige Sanjay Boulay de vraag of je kunt berekenen hoe vaak je iemand net niet tegenkomt. Aan de hand van een experiment met zes collega's die door de stad lopen, wordt uitgelegd hoe men met behulp van snelheid, tijd en kijkafstand een formule kan opstellen voor zowel echte ontmoetingen als bijna-ontmoetingen. Het programma combineert praktische observaties in de stad met complexe wiskundige concepten zoals relatieve snelheid en goniometrie. De resultaten van het fysieke experiment worden vergeleken met computer-simulaties en theoretische berekeningen, waarbij wordt aangetoond hoe krachtig dergelijke modellen zijn voor toepassingen variërend van communicatienetwerken tot militaire strategieën.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast bespreekt Eddie Brummelman de impact van sociaal-economische ongelijkheid op het zelfbeeld van kinderen. Aan de hand van zijn onderzoeksproject 'Generatie Hoop' legt hij uit hoe armoede en de omgeving waarin een kind opgroeit, invloed hebben op de ontwikkeling van zelfwaardering en talentperceptie. Het gesprek behandelt de psychologische mechanismen achter ongelijkheid, het gevaar van meritocratisch denken en de manier waarop stereotypen over inkomen en opleiding diep geworteld raken in de psyche van jonge kinderen. Brummelman onderzoekt hoe we de negatieve effecten van de 'geboorteloterij' kunnen beperken door kinderen een ander perspectief te bieden op structurele oorzaken. Het project beoogt handvatten te bieden aan ouders en leraren om een gezonder zelfbeeld bij kinderen te stimuleren, waarbij de focus verschuift van individuele verdienste naar begrip voor ongelijke kansen.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland biedt een exclusieve blik achter de schermen van de pathologie in het Erasmus MC. Aan de hand van het werk van patholoog Sjors Koppes wordt uitgelegd hoe microscopisch onderzoek naar weefselplakjes cruciaal is voor het stellen van diagnoses, zoals bij huidkanker en tongtumoren. De aflevering beschrijft het complexe proces van het prepareren van weefsel, van het snijden van flinterdunne plakjes tot de specifieage kleuringen die nodig zijn om kwaadaardig celgedrag te identificeren. Bezoekers krijgen inzicht in de rol van bekledende cellen en pigmentcellen bij het herkennen van melanoom en andere carcinomen. Naast medische mysteries zoals tumoren, behandelt de aflevering ook onverwachte vondsten in het lab, zoals de aanwezigheid van cosmetische fillers. De pathologie wordt gepresenteerd als de onmisbare 'hidden gem' van het ziekenhuis, waar de uiteindelijke diagnose wordt vastgesteld.

In deze aflevering bespreken historicus Olivier Hekster en Marijn Dogge de Romeinse migratie in relatie tot het huidige migratiedebat. Aan de hand van DNA-onderzoek wordt aangetoond hoe omvangrijk de bewegingen binnen het rijk waren en hoe identiteit in de oudheid constant veranderde door handel, religie en culturele uitwisseling. Daarnaast biedt recent onderzoek naar Romeinse brieven, uitgevoerd in samenwerking met mensen met een migratieachtergrond, nieuwe inzichten in de realiteit van migratie. Tot slot wordt de rubriek 'Helpdesk Rome' geïntroduceerd, waarin moderne problemen worden bekeken vanuit een historisch perspectief.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoekt de veranderende relatie tussen Nederland en het water. Waar we eeuwenlang gericht waren op het zo snel mogelijk afvoeren van water om droge voeten te houden, worden we nu geconfronteerd met ernstige watertekorten door extreme droogte en een landschap dat niet langer water vasthoudt. De documentaire belicht de uitdagingen voor waterschappen om het evenwicht te vinden tussen waterafvoer en waterretentie. Door middel van onderzoek naar scenario's, zoals het herstellen van moerassen of het aanpassen van stedelijke gebieden, wordt gezocht naar een duurzame manier om te leven met de onzekerheden van klimaatverandering.

In deze aflevering onderzoeken de presentatoren de filosofische vraag of je een ander mens ooit volledig kunt kennen. Met de teksten van Simone de Beauvoir als uitgangspunt reflecteren ze op hoe het respecteren van iemands onkenbaarheid essentieel is voor ware vrijheid en liefde. Het gesprek verdiept zich in psychologische mechanismen zoals projectie, die een werkelijke ontmoeting kunnen verhinderen, en de paradox dat volledige transparantie in de moderne cultuur de mysterie en groei in relaties kan verstikken. De conclusie is dat een zekere mate van onwetendheid noodzakelijk is om nieuwsgierigheid en de ruimte voor verandering te behouden.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast onderzoekt neurowetenschapper Martijn Achterberg het cocktailpartyprobleem: de uitdaging om één specifieke stem te onderscheiden in een omgeving met veel achtergrondlawaai. Het gesprek belicht hoe onze hersenen gebruikmaken van tijdverschillen en geluidssterkte tussen beide oren, evenals de rol van de vorm van de oorschelp bij het lokaliseren van geluid. De aflevering behandelt ook de impact van gehoorproblemen op sociaal isolement en de technologische beperkingen van huidige hoortoestellen. Martijn presenteert een innovatieve oplossing geïnspireerd door de manier waarop bijen hun oren op voelsprieten gebruiken om hun omgeving te scannen. Door gebruik te maken van het Doppler-effect met een bewegende microfoon, werkt hij aan technologie die specifiek stemmen kan versterken en achtergrondruis kan onderdrukken.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland beantwoorden paleontoloog Janelle Broummeler uit Leiden en het Naturalis Biodiversity Center diverse vragen over de mechanismen van evolutie. De discussie behandelt onder andere de redenen achter het verlies van lichaamsbeharing bij de mens, de evolutionaire noodzaak van de lange zorgperiode voor menselijke baby's en de relatie tussen dinosaurussen en vogels. Verder wordt ingegaan op het klassieke dilemma van de kip versus het ei, waarbij de nadruk ligt op evolutie als een vloeiend proces zonder duidelijke grenzen. De aflevering verkent ook complexe concepten zoals evolutionaire reversals, zoals bij dolfijnen, en de rol van homoseksualiteit binnen sociale diersoorten in de natuur.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast bespreekt organisatiewetenschapper Lars Tummels het fenomeen van leiderschap en waarom we vaak de verkeerde mensen kiezen voor een leidende rol. De focus ligt op de babbelhypothese, waarbij luidruchtige individuen vaker als leider worden gezien, terwijl effectief leiderschap juist draait om een balans tussen taakgerichtheid en relatiegerichtheid. De aflevering biedt wetenschappelijke inzichten in hoe men de kwaliteiten van stille leiders kan herkend en hoe organisaties beter kunnen selecteren op basis van competentie in plaats van zelfvertrouwen.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoekt de gevaren van een hitteberoerte tijdens fysieke inspanning. Aan de hand van een experiment met een temperatuurpil bij stagiair Joy en de expertise van thermofysioloog Koen Bongers, wordt uitgelegd hoe het lichaam warmte produceert en probeert af te voeren via zweten en bloedvatverwijding. De aflevering belicht de risico's voor jonge, fitte sporters, zelfs bij lagere omgevingstemperaturen, en bespreekt de gevaarlijke symptomen die vaak verward worden met normale inspanning. Daarnaast wordt ingegaan op de noodzaak van snelle interventie. De focus ligt op het belang van actieve koeling, zoals ijsbaden of natte handdoeken, om fatale schade aan organen door eiwitvervorming te voorkomen. Het doel is bewustwording te creëren onder lopers en toeschouwers zodat hitteberoertes herkend en behandeld kunnen worden.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast onderzoekt de problematiek van greenwashing, waarbij bedrijven zich duurzamer voordoen dan zij in werkelijkheid zijn. Klimaatadvocaat en onderzoeker Sjoerd Lopik legt uit hoe misleidende claims en onbetrouwbare koolstofkredieten — door hem 'spookkredieten' genoemd — de consument misleiden en voor concurrentievervalsing zorgen. De discussie richt zich op de impact van de nieuwe Europese Greenwash-wet die in september 2026 van kracht wordt, bedoeld om vage termen zoals 'eco-friendly' aan banden te leggen en keurmerken te reguleren. Naast de nieuwe regelgeving bespreekt Lopik de rol van het strafrecht bij het aanpakken van ernstige vormen van fraude binnen duurzaamheidscommunicatie. De aflevering belicht de gevolgen voor bedrijven, variërend van hoge boetes door de Autoriteit Consument en Markt tot mogelijke strafrechtelijke vervolging van bestuurders in extreme gevallen.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoekt technisch natuurkundige Cissie de werking van de menselijke neus en de ontwikkeling van een elektronische neus. De presentatie legt uit hoe geurmoleculen verdampen en via receptoren in de neus signalen naar de hersenen sturen, waarbij patronen van verschillende moleculen zorgen voor de herkenning van specifieke geuren. Het onderzoek richt zich op het nabouwen van dit proces met behulp van sensoren en nanohaartjes om een elektronische neus te creëren. Deze technologie kan worden ingezet voor het opsporen van ziektes, explosieven of het lokaliseren van mensen onder puin na een natuurramp. Het uiteindelijke doel is om een sensor te ontwikkelen die de precisie van de neus van een hond evenaart.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoekt de groeiende kloof tussen de kinderwens en het werkelijke geboortecijfer in Nederland. Hoewel veel jongvolwassenen graag kinderen willen, ligt het gemiddeld kindertal per vrouw op een historisch dieptepunt van 1,43, ruim onder het vervangingsniveau van 2,1. Demograaf Ruben van Galen analyseert de diverse barrières die dit proces in de hand werken, waaronder de krapte op de woningmarkt, de flexibilisering van de arbeidsmarkt en mismatch op de relatiemarkt. Daarnaast wordt de impact van vergrijzing op de economie en de zorgdoelstellingen besproken. De podcast belicht hoe een dalend geboortecijfer leidt tot een verschuiving in de leeftijdsopbouw, wat druk legt op de arbeidsmarkt en de verhouding tussen werkenden en ouderen. De discussie eindigt met mogelijke oplossingen, variërend van structurele voorzieningen voor ouders tot het omarmen van vergrijzing als een kans voor de samenleving.

In deze aflevering van Universiteit van Nederland onderzoekt Anne Oeraai van de Universiteit Leiden de neurologische processen die plaatsvinden tijdens het maken van keuzes. Aan de hand van een experiment met bananen wordt uitgelegd hoe neuronen elektrische signalen verzamelen tot een bepaalde grens is bereikt, en hoe factoren zoals vermoeidheid, leeftijd en persoonlijke voorkeur — variërend van 'satisfizers' tot 'maximizers' — dit proces beïnvloeden. Daarnaast wordt de invloed van pupilverwijding op het meten van onzekerheid besproken. De aflevering biedt daarnaast een praktisch stappenplan voor complexe levensbeslissingen, zoals een verhuizing. Door middel van een gewogen matrix-methode wordt getoond hoe men factoren kan opschrijven, scoren en wegen om tot een weloverwogen besluit te komen. Dit helpt niet alleen bij het verminderen van keuzestress voor maximizers, maar biedt ook inzicht bij gezamenlijke besluitvorming.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoeken Anna Dijkman en hoogleraar Harry Garretse de economische positie van Europa in een wereld die wordt gedomineerd door de handelsmuren van de Verenigde Staten en de groeiende macht van China. De discussie richt zich op de vraag of Europa zijn potentieel onbenut laat door te veel te focussen op zwaktes en het niet volledig benutten van de interne markt. Het gesprek belicht hoe specialisatie, technologische vooruitgang en het optimaliseren van de Europese interne markt cruciaal zijn voor toekomstige welvaart. Er wordt gekeken naar de verschuiving van massa-industrie naar hoogwaardige niches en de rol van automatisering in het behouden van concurrentiekracht, waarbij de nadruk ligt op Europa als een betrouwbare omgeving met sterke randvoorwaarden voor bedrijven en werknemers.

In deze aflevering van Universiteit van Nederland onderzoekt softwareonderzoeker Ayushi Rastogi de kwetsbaarheid van het internet en de impact van kleine softwarewijzigingen op wereldwijde systemen. Aan de hand van historische voorbeelden, zoals het verwijderen van de LeftPad-code in 2016 en de grootschalige Microsoft-storing in 2024, wordt uitgelegd hoe afhankelijk wij zijn van open source software en de rol van poortwachters bij het bewaken van code. De discussie breidt zich uit naar de menselijke aspecten van softwareontwikkeling, zoals vooroordelen in code en de opkomst van AI-gegenereerde programmeercode, die nieuwe risico's met zich mee kan brengen voor de stabiliteit en gelijkheid van onze digitale infrastructuur.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland, in samenwerking met het Financieele Dagblad, onderzoekt de positieve kanten en de lessen van economische crises. Aan de hand van de financiële crisis van 2008 en de val van Lehman Brothers wordt geanalyseerd hoe onzekerheid en risico de wereldwijde markten kunnen ontwrichten. De presentator duikt samen met hoogleraar Irene van Staveren in de theorieën van economen zoals Karl Marx, Frank Knight, John Maynard Keynes en Hyman Minsky om te begrijpen waarom markten zichzelf niet altijd reguleren. De discussie behandelt ook de praktische gevolgen voor het Nederlandse beleid, zoals bankbuffers en bonusplafonds, en stelt de vraag of de belangrijkste actoren in de financiële sector daadwerkelijk leren van de geleden schade.

In deze aflevering van 'Hey You' bespreekt Saskia Bonjour, onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam, de complexe dynamiek van migratie. Ze gaat in op het gebruik van metaforen in het publieke debat, de feitelijke cijfers over immigratie naar Nederland en Europa, en het feit dat de meerderheid van de migranten legaal verblijft. Daarnaast behandelt ze psychologische aspecten zoals de voorkeur voor de eigen groep en de historische context van grensbewaking en paspoorten. Tot slot bespreekt ze de drijfveren achter migratie, zoals economische redenen en sociale netwerken, en hoe factoren zoals vergrijzing en AI de toekomstige vraag naar arbeidskrachten kunnen beïnvloeden.

In deze aflevering onderzoeken Anna Dijkman van het Financiële Dagblad en jurist/econoom Annelieke Mooij wat de maatschappelijke gevolgen zijn van het verdwijnen van contant geld. Terwijl Nederland een van de meest digitale betaallanden van Europa is, vervult cash nog steeds cruciale functies voor specifieke groepen zoals ouderen, toeristen en laaggeletterden. De discussie belicht de spanning tussen de efficiëntie van digitaal betalen en de risico's van afhankelijkheid van digitale systemen, zoals cyberaanvallen en stroomuitval. Daarnaast wordt gekeken naar de economische en veiligheidsaspecten, waaronder de kosten voor winkeliers en de kans op criminaliteit bij fysieke geldstromen. De aflevering verkent ook de historische context van geldontwikkeling en de mogelijke toekomst van een hybride systeem, zoals de digitale euro, die de functies van cash — zoals anonimiteit en een vangnet in noodsituaties — zou kunnen nabootsen.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland duiken we in de onzichtbare wereld binnenin de menselijke cel. Aan de hand van het werk van structuurbioloog Miguel Loem van het Hubrecht-instituut wordt uitgelegd hoe een microscoop van drie meter hoog en elektronen kunnen worden gebruikt om de complexe moleculaire structuren van spermacellen en eicellen in kaart te brengen. De focus ligt op het begrijpen van eiwitten en hun 3D-vormen, wat essentieel is voor het ontrafelen van processen rondom menselijke vruchtbaarheid. De aflevering behandelt de technische uitdagingen van cryo-elektronenmicroscopie, zoals het bevriezen van cellen in een glasachtige staat om ijskristallen te voorkomen. Door duizenden korrelige afbeeldingen computergestuurd samen te voegen tot gedetailleerde 3D-modellen, kunnen wetenschappers nieuwe eiwitten ontdekken die voorheen onbekend waren. Dit fundamentele onderzoek biedt potentieel voor nieuwe inzichten in de behandeling van vruchtbaarheidsproblemen bij mannen en vrouwen.

Journalist Sofie Frankemolen en psychiater Damiaan Denise analyseren de complexe dynamiek van ruziemaken. Ze bespreken hoe biologische stressreacties en de bedreiging van ons ego leiden tot escalatie, maar ook hoe intellectuele strijd kan bijdragen aan creativiteit en nieuwe waarheden. Het gesprek verkent de fascinatie voor conflict in media en illustreert dit met de beroemde confrontatie tussen Wittgenstein en Popper. Uiteindelijk wordt het 'goed' ruziemaken gepresenteerd als een combinatie van techniek en liefde voor de relatie, waarbij de kernvraag draait om de behoefte aan erkenning van iemands identiteit.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland en het Financieele Dagblad onderzoekt de complexe impact van een studieschuld op de financiële toekomst van studenten. Aan de ene kant wordt de studieschuld gepresenteerd als een investering in menselijk kapitaal die leidt tot hogere salarissen en betere carrièreperspectieven, maar aan de andere kant zorgt de stijgende rente en de impact op de hypotheekruimte voor aanzienlijke zorgen bij studenten. De podcast belicht de geschiedenis van de studiefinanciering in Nederland, van de eerste universiteiten tot het huidige leenstelsel. Daarnaast worden praktische financiële overwegingen besproken, zoals de afweging tussen extra aflossen versus sparen en de invloed van schulden op grote levensbeslissingen zoals het kopen van een woning of het stichten van een gezin.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoekt historicus en religiewetenschapper Youssef Celik hoe AI-technologie helpt om vergeten historische verhalen te ontsluiten. Aan de hand van enorme hoeveelheden historische teksten gebruikt hij AI om hardnekkige stereotypen over de islam — zoals de relatie met honden, de positie van vrouwen en de verhouding tot het jodendom — te nuanceren. Het onderzoek laat zien dat de geschiedenis vaak veel gelaagder en minder conflictueus was dan de huidige vooroordelen doen vermoeden. Door middel van digitale analyse van miljarden woorden brengt Celik voorbeelden naar boven van religieuze tolerantie, sterke vrouwelijke stemmen en culturele uitwisseling. De aflevering biedt een reflectie op hoe het projecteren van hedendaagse conflicten op het verleden onze blik op de toekomst kan beperken en hoe het herontdekken van deze 'vergeten 10%' aan verhalen kan bijdragen aan meer openheid en verbinding.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland duiken Roland van Rijswijk-Dijk en Anna Dijkman in de lucratieve wereld van cybercrime en de handel in persoonsgegevens. De podcast onderzoekt hoe datalekken bij grote organisaties zoals Odido en Chipsoft de basis vormen voor een zwarte markt op het dark web, waar profielen van burgers worden verhandeld voor fraude en identiteitsdiefstal. De schadelijke impact van cybercrime wordt gekwantificeerd met een verwachte schade van 15.000 miljard dollar per jaar in 2029. De experts bespreken de werking van de criminele markt, de gevaren van wachtwoordhergebruik en de opkomst van geavanceerde technieken zoals AI-gestuurde stemvervalsing. Naast het identificeren van risico's zoals CEO-fraude, biedt de aflevering praktische adviezen over het gebruik van wachtwoordmanagers, twee-factor-authenticatie en het uitoefenen van rechten onder de AVG om de eigen digitale veiligheid te vergroten.

In deze aflevering van Hey You beantwoordt Doris van Halem, hoogleraar drinkwaterkwaliteit aan de TU Delft, vijf essentiële vragen over de kwaliteit en toekomst van ons drinkwater. De discussie behandelt de vergelijking tussen bronwater en kraanwater, de betrouwbaarheid van het Nederlandse watersysteem in het licht van vervuiling door medicijnresten en PFAS, en de noodzaak van waterbesparing door klimaatverandering. Daarnaast wordt uitgelegd waarom water in verschillende regio's anders smaakt en wat de technische en ecologische uitdagingen zijn bij het ontzilten van zeewater.

In deze aflevering verkennen de hosts de diepere betekenis van dromen, van persoonlijke, surrealistische ervaringen tot de wetenschappelijke strijd tussen psychoanalyse en neurowetenschap. We bespreken de visies van Freud, Jung en Bion, waarbij dromen worden gezien als zowel een venster naar het onbewuste als een neurologisch reinigingsproces. Verder trekken we parallellen met filosofische concepten zoals de twijfel van Descartes en popcultuur zoals The Matrix om de grens tussen werkelijkheid en droom te bevragen. De discussie laat zien hoe dromen zowel een bron van creatieve inspiratie kunnen zijn als een reflectie van onze diepste emoties en het collectieve onbewuste.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast bespreekt insectenonderzoeker Marcel Dieke van de Wageningen Universiteit de onterechte reputatie van de wesp. Hoewel wespen vaak worden gezien als irritante indringers op het terras, vervullen ze een cruciale rol in de natuur door bestuiving en het beheersen van insectenplagen. De aflevering werpt licht op de ecologische functies van wespen, de oorzaken van de achteruitgang van insectenpopulaties en praktische tips om veilig met wespen om te gaan zonder ze te doden.

Deze aflevering van de Universiteit van Nederland onderzoekt het fenomeen van binaural beats, een psychoakoestisch effect waarbij het brein een derde, 'fantoom' frequentie waarneemt wanneer twee verschillende tonen aan elk oor worden aangeboden. De aflevering legt de natuurkundige basis uit, van interferentie en de ontdekking door Tartini tot de werking van noise cancelling technologie. Centraal staat de hypothese dat hersengolven kunnen synchroniseren met deze externe ritmes om ontspanning, focus of creativiteit te bevorderen. Aan de hand van een grootschalig experiment in een planetarium in Groningen, waarbij 317 proefpersonen werden getest, wordt gekeken of specifieke frequenties zoals 10 Hz daadwerkelijk leiden tot een meetbare toename in ontspanning. Hoewel de wetenschappelijke bewijslast nog niet onomstotelijk is door factoren zoals publicatiebias, biedt het onderzoek interessante inzichten in de interactie tussen geluid en het menselijk zenuwstelsel.

In deze aflevering van de Universiteit van Nederland podcast onderzoekt Denise Nazareth van de Universiteit Twente waarom ouderen vaak een rooskleuriger beeld hebben van het verleden. Aan de hand van onderzoek naar gezichtsuitdrukkingen en stemgeluid wordt uitgelegd hoe het brein door middel van emotieregulatie strategieën zoals het positiviteitseffect en het vervagingseffect herinneringen inkleurt. De aflevering belicht hoe de emotionele lading van gebeurtenissen verandert naarmate men ouder wordt, waarbij feitelijke informatie behouden blijft maar de emotionele intensiteit van negatieve ervaringen afneemt.

In de nieuwe podcast 'Even Denken' onderzoeken Sophie Frankemolen en psychiater Damian Denise de complexe grens tussen vriendschap en seksualiteit. Aan de hand van een experiment waarbij vrienden worden geconfronteerd met ongemakkelijke vragen, verkennen de makers de psychologische fundamenten van veiligheid en wederkerigheid versus de risico's van verlangen en afwijzing. Het gesprek diept de thematiek verder uit via filosofische perspectieven van Kant, Sartre en Freud, en kijkt naar de rol van psychoanalyse en vroege emotionele ontwikkeling. Daarnaast wordt besproken hoe culturele structuren en de spiegeling van driften in de jeugd onze omgang met seksualiteit en agressie bepalen.

In deze aflevering onderzoekt de redactie van Universiteit van Nederland een innovatieve geheugentest ontwikkeld door psychologieprofessor Hedrik van Rijn. De test richt zich niet op hoeveel informatie men kan opslaan, maar op de snelheid waarmee informatie wordt vergeten, wat een cruciale indicator kan zijn voor de gezondheid van het brein. Door middel van een adaptieve test met vogelsoorten wordt de hersenleeftijd van de presentator bepaald en wordt uitgelegd hoe factoren zoals slaap, stress en leeftijd de resultaten beïnvloeden. De discussie gaat verder dan enkel geheugenverlies; de test kan signalen geven van burn-out, depressie of de vroege stadia van ziekten zoals Parkinson, MS en Alzheimer. De professor benadrukt het belang van het herkennen van trends in cognitieve achteruitgang ten opzichte van de algemene populatie, met als doel vroegtijdige interventie mogelijk te maken voordat symptomen onomkeerbaar worden.

Knallende koppijn, schitteringen zien en moeite met fel licht en hard geluid; het zijn kenmerkende symptomen van migraine. Dagelijks hebben zeventigduizend mensen hiermee te maken. Maar wat veel mensen niet weten, is dat migraine ook invloed kan hebben op je hart. Hoe dat precies zit hoor je van arts-onderzoeker Linda Al-Hassany van het Erasmus MC. Informatie over migraine: https://www.thuisarts.nl/migraine Informatie over verlagen risico hart- en vaatziekten: https://www.thuisarts.nl/risico-op-ziekte-van-hart-en-bloedvaten-kleiner-maken En ben je benieuwd naar de nieuwe podcast van de Universiteit van Nederland, 'Even Denken', hier vindt je meer informatie. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leuk nieuws! We hebben de afgelopen maanden hard gewerkt aan de nieuwe podcast: ‘Even Denken’. In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee in de zoektocht naar jezelf. Want in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan, is het makkelijk om jezelf kwijt te raken. Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom heb je geen seks met je vrienden? Waarom maak je zoveel foto’s die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen over je? Van daaruit duiken Damiaan en Sophie via wetenschap, filosofie en psychologie dieper in de vraag, om erachter te komen waarom je bent zoals je bent. Dwaal met ons mee. Vanaf maandag 22 juni is 'Even Denken' overal te beluisteren. Wil je niks missen, dan kun je je hier abonneren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het witte schuim op het strand ziet er onschuldig uit, maar het is eigenlijk een geconcentreerde wolk van gif. Het zit vol met PFAS: chemische stoffen uit je pannen en regenjas die moeilijk vergaan en schadelijk zijn voor de natuur en jouw gezondheid. Maar wetenschappers hebben ontdekt dat de reden waarom PFAS in dit schuim kruipt, precies de sleutel is om onze natuur en drinkwater te redden. In deze aflevering laat Joséphine van Ruiten van de TU Delft zien hoe ze water kunnen zuiveren door PFAS te vangen met schuim. 00:00 Waarom is zeeschuim giftig? 00:51 Waar zit PFAS in? 01:57 Wat maakt PFAS gevaarlijk? 03:00 Waarom verdwijnt PFAS niet uit de natuur? 03:45 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht? 04:47 Waarom trekt schuim giftige stoffen aan? 05:33 Hoe haal je PFAS uit het water? 08:00 Waarom kan PFAS niet helemaal uit ons water worden gehaald? 10:35 Hoe goed werkt schuim om PFAS uit het water te halen? PFAS is schadelijk voor gezondheid en voor de natuur. Onderzoeken kan je vinden op RIVM…

Dompel je onder in de geluiden van de oceaan. See omnystudio.com/listener for privacy information.

We weten meer over Mars dan over onze eigen oceaan. Op sommige plekken is de diepzee zelfs dieper dan de Mount Everest hoog is. En we hebben nog steeds geen idee wat er allemaal leeft. Paleoceanograaf Mei Nelissen van de Universiteit Utrecht en het NIOZ neemt je mee naar een wereld van lichtgevende dieren, reuzeninktvissen en onderwatervulkanen. En vertelt ze je waarom we zo ontzettend weinig weten over deze wereld. 633. 56 Miljoen jaar geleden was er ook klimaatverandering, net als nu. Huh?! - https://open.spotify.com/episode/2s52aBPGSyXOTeLpQrkwSR?si=16705df2e2044979 Diepzeemeditatie - https://open.spotify.com/episode/7aB8qYg4ZRtm6jUdpSDDAP?si=b6c2737688964cbb See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Heb jij ADHD of ken je iemand die het heeft? Dan is deze video misschien wel heel herkenbaar. Want kun je alleen ADHD hebben als je ‘druk’ bent? Waarom versterken jouw symptomen zodra je ongesteld moet worden? En waarom is die ene vriend(in) met ADHD altijd te laat? Neurowetenschapper Lara Wierenga (Universiteit Leiden) legt het je uit! 00:00 Wat is ADHD 'time blindness'? 00:20 ADHD zonder druk gedrag (onoplettend type) 01:39 Heb je meer energie als je ADHD hebt? 02:12 De impact van hormonen op ADHD 03:29 Ritalin slikken zónder ADHD 04:00 Hoe werkt Ritalin in de hersenen? 05:49 ADHD verschillen vrouwen en mannen 07:55 Waarom zijn mensen met ADHD altijd te laat? Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lara nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Benieuwd naar de onderzoeken uit de video? Hier vind je de linkjes. 📚…

Waarom vinden we sommige huizen spuuglelijk, terwijl we er jaren later ineens verliefd op worden? In deze aflevering duikt onderzoeker Lidwine Spoormans (TU Delft) in de wereld van architectuur, smaak en woningwaarde. Van verguisde jaren 70- en 80-wijken tot geliefde jaren 30-huizen: na deze aflevering kijk je gegarandeerd met andere ogen naar de gebouwen waar je normaal gesproken aan voorbijfietst. Lidwine's website: love80sarchitecture.nl Wil je meer weten over het meest recente onderzoek naar buurten? Check dan: https://wijkwijzer.tudelft.nl See omnystudio.com/listener for privacy information.

Autisme: voor sommigen is het een herkenbare term waar 'we allemaal wel een beetje' in passen, voor anderen roept het eenzijdig beeld op van wiskundegenieën of jongens zonder empathie. In deze aflevering ontkracht pedagogisch wetenschapper Rachel Plak (Universiteit Leiden), samen met ervaringsdeskundige Michelle, deze hardnekkige mythes en leggen ze uit wat autisme wél is. (0:00) Welke vooroordelen zijn er over autisme? (1:12) Heeft iedereen een beetje autisme? (2:42) Wat is autisme? Wanneer heb ik autisme? (4:44) Komt autisme alleen voor bij jongens? Autisme onderzoek bij vrouwen en non-binaire mensen (5:47) Wat is camoufleren bij autisme? Waarom krijgen vrouwen vaak de foute diagnose? (7:31) Hebben autistische mensen empathie? (9:43) Welke rol speelt omgeving bij autisme? (10:58) Welk effect had corona op mensen met autisme? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alsjeblieft! Speciaal voor jou (nog) een bonusaflevering van de Quantuuuuhm podcast. Wil je meer horen? Klik dan hier. In Delft spreken Sander en Adriaan met Barbara Terhal, hoogleraar en pionier op het gebied van quantumfoutencorrectie aan de TU Delft. Ze leren dat een quantumcomputer extreem foutgevoelig is door invloeden van buitenaf, zoals straling. De uitdaging is om deze fouten te herstellen zonder de kwetsbare superpositie te verstoren door te meten. In deze mini-serie van de Universiteit van Nederland gaan Sander Denneman (presentator) en Adriaan ter Braack (wetenschapsjournalist) op onderzoek uit in Nederland, Quantumland. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van ronddraaiende katten tot Italiaans sprekende AI-wezens: overspoelen brainrotvideo’s ook jouw TikTok en Instagram? Met honderden miljarden views behoort het tot de populairste content op social media. De naam ‘brainrot’ verwijst ook naar wat die video’s met je brein zouden doen: je brein langzaam laten wegrotten. In deze aflevering vertelt ontwikkelingspsycholoog en hersenonderzoeker Wouter van den Bos van de Universiteit van Amsterdam wat brainrot doet met je ontwikkeling, waarom het verslavend is, en of je brein er ook echt van gaat rotten. Wil je meedoen aan het onderzoek van Wouter (en een VVV bon van 5 euro ontangen)? Meer info vind je hier: https://leidenuniv.eu.qualtrics.com/jfe/form/SV_1HYXttbYzxh56sK See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je online even kijkt, lijkt ultrabewerkt eten de boosdoener van deze tijd. Maar als je de wetenschappelijke literatuur in duikt kom je ook claims tegen die het tegendeel bewijzen. Is dat ultrabewerkte eten dan echt zo slecht voor je of valt het eigenlijk wel mee? In deze aflevering duiken we in ultrabewerkte voeding met vier topwetenschappers met allemaal hun eigen expertise: Levensmiddelentechnoloog Remko Boom (Wageningen Universiteit) vertelt waarom we eten überhaupt bewerken en wat E-nummers eigenlijk zijn Neurowetenschapper Anne Roefs (Maastricht University) onderzoekt eetstoornissen en obesitas en legt uit waarom sommige producten moeilijk te weerstaan zijn Marlou Lasschuijt (Wageningen Universiteit) gespecialiseerd in zintuigen en eetgedrag, laat zien hoe de textuur van voeding invloed heeft op onze eetsnelheid en calorie-inname En arts-onderzoeker Carlijn Wagenaar (Amsterdam UMC) onderzoekt hoe gezonde voeding kan helpen in de behandeling van ziektes. En welke invloed bewerkt of onbewerkt eten…

Wie aan Vikingen denkt, ziet misschien een woeste strijder met hoorns op de helm voor zich: een bruut die al rovend en moordend rondtrekt om gebied te veroveren. Deels klopt dat ook wel, maar Vikingen vochten lang niet alleen maar met het zwaard. Historicus Nelleke IJsennagger (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt over de andere kant van de Viking: die van de gevoelige dichter. Want soms is het woord een sterker wapen dan het zwaard. Rare jongens, de podcast: https://open.spotify.com/show/3VZ2qBh27xCnZbLM4zjCNv?si=37b0662898884137 See omnystudio.com/listener for privacy information.